เริมที่อวัยวะเพศ บอกคู่อย่างไร และมีเพศสัมพันธ์ได้ไหม

คนที่รู้ว่าตัวเองเป็น เริมที่อวัยวะเพศ บอกคู่ แล้วมักเจอว่าเรื่องง่ายกว่าที่กลัวไว้ เพราะคู่ได้ข้อมูลไปตัดสินใจเรื่องการตรวจของตัวเอง และทั้งสองคนวางแผนร่วมกันได้ว่าช่วงไหนควรงดและช่วงไหนไม่ต้องกังวล หน้านี้ไม่ได้อธิบายว่าเริมคืออะไรซ้ำอีกครั้ง แต่ตอบเรื่องเดียวคือจะคุยกับคู่อย่างไร และความสัมพันธ์เดินต่ออย่างไรหลังจากนั้น

เริมที่อวัยวะเพศ บอกคู่แล้วได้อะไรกลับมา

เหตุผลข้อแรกเป็นเรื่องของคู่ เชื้อเริมส่งต่อได้แม้ในช่วงที่ไม่มีตุ่มให้เห็น คู่ที่ไม่รู้จึงไม่มีโอกาสเลือกว่าจะป้องกันเพิ่มหรือไปตรวจเมื่อไร ส่วนคู่ที่รู้จะอ่านอาการของตัวเองได้ถูก เวลามีอาการแสบหรือตุ่มเล็ก ๆ ขึ้นมาก็รู้ว่าควรไปตรวจตอนที่รอยโรคยังอยู่ ไม่ใช่รอให้หายแล้วไปถามทีหลัง

เหตุผลข้อที่สองเป็นเรื่องของเราเอง การปิดเรื่องนี้ต้องใช้แรงมากกว่าที่คิด ต้องคอยเลี่ยง คอยหาเหตุผลอธิบายว่าทำไมคืนนี้ไม่ได้ และความเครียดสะสมแบบนั้นเป็นตัวกระตุ้นให้เริมกลับมาเป็นซ้ำได้จริง ๆ อีกต่อหนึ่ง หลายคนบอกตรงกันว่าหลังคุยจบ สิ่งที่เบาขึ้นที่สุดไม่ใช่เรื่องโรค แต่เป็นเรื่องที่ไม่ต้องคอยปิดอีก

เหตุผลข้อที่สามเป็นเรื่องความเป็นจริงของตัวเลข เริมเป็นการติดเชื้อที่พบได้ทั่วไปมากในผู้ใหญ่ทั่วโลก ตามข้อมูลขององค์การอนามัยโลก คนจำนวนมากมีเชื้อโดยไม่เคยมีอาการชัดจนไม่รู้ตัวเลย ดังนั้นประโยคที่ว่า "เราเป็นคนเดียวที่เป็น" มักไม่จริง และบางคู่ที่ไปตรวจด้วยกันก็พบว่าอีกฝ่ายมีเชื้ออยู่ก่อนแล้ว

จะเปิดเรื่องอย่างไร และเลือกจังหวะแบบไหน

จังหวะที่ใช้ได้ดีที่สุดคือตอนที่ยังไม่มีอะไรกำลังจะเกิดขึ้น ไม่ใช่บนเตียง ไม่ใช่ตอนกำลังถอดเสื้อผ้า เลือกเวลาที่ทั้งสองคนไม่รีบ อยู่ในที่ที่พูดกันได้โดยไม่มีคนอื่นฟัง และเผื่อเวลาให้คู่ได้ถามกลับ เพราะคำถามส่วนใหญ่จะมาทีหลังประโยคแรกไม่กี่นาที

โครงที่ใช้ได้จริงมีสามท่อน ท่อนแรกบอกข้อเท็จจริงสั้น ๆ ว่าเราได้รับการตรวจแล้วและพบว่ามีเชื้อเริม ท่อนที่สองบอกว่ามันหมายถึงอะไรในทางปฏิบัติ คือเป็นการติดเชื้อที่พบได้ทั่วไป ควบคุมอาการได้ และมีช่วงที่ส่งต่อง่ายกับช่วงที่ส่งต่อยาก ท่อนที่สามเป็นคำถามกลับ ว่าเขาอยากรู้อะไรเพิ่ม และอยากไปตรวจด้วยกันไหม

สิ่งที่ช่วยได้มากคือเตรียมคำตอบของคำถามที่คู่ถามเกือบทุกคนไว้ล่วงหน้า ได้แก่ รู้มานานแล้วหรือยัง · ติดมาจากใคร · แล้วเราติดไปแล้วหรือเปล่า · ยังมีเพศสัมพันธ์กันได้ไหม คำถามเรื่อง "ติดมาจากใคร" เป็นข้อที่ตอบยากที่สุดและมักไม่มีคำตอบ เพราะเชื้อซ่อนอยู่ได้นานหลายปีโดยไม่มีอาการ การไล่หาว่าใครเป็นคนพามาจึงไม่ได้ช่วยใครเลย ตอบตามจริงว่าไม่รู้และไม่จำเป็นต้องรู้ ดีกว่าเดาแล้วทำให้เรื่องกลายเป็นการกล่าวหากัน

ถ้าพูดสดแล้วติดขัด เขียนลงกระดาษหรือส่งข้อความไปก่อนแล้วนัดคุยต่อก็ใช้ได้ หน้าความรู้เรื่อง สุขภาพทางเพศและการสื่อสารอย่างปลอดภัย มีตัวอย่างวิธีเปิดบทสนทนาแบบอื่นให้เลือกใช้

ยังมีเพศสัมพันธ์ได้ไหม ช่วงไหนที่ควรงด

คำตอบคือได้ และคนจำนวนมากอยู่กับคู่ที่ไม่มีเชื้อได้นานหลายปี สิ่งที่ต่างออกไปคือมีบางช่วงที่ควรงดจริงจัง ช่วงนั้นคือตั้งแต่เริ่มรู้สึกแสบ ชา หรือคัน ก่อนตุ่มจะขึ้น ไปจนกว่าแผลจะตกสะเก็ดและหายสนิท เพราะเป็นช่วงที่เชื้อออกมามากที่สุด และการเสียดสีก็ทำให้แผลหายช้าลงด้วย

นอกช่วงที่มีอาการ สิ่งที่ลดโอกาสส่งต่อได้มีไม่กี่อย่างและใช้ร่วมกันได้ทั้งหมด

ถุงยางอนามัย ใช้ทุกครั้งรวมถึงทางปากและทางทวารหนัก ลดโอกาสได้จริงแต่ไม่ถึงหนึ่งร้อยเปอร์เซ็นต์ เพราะเชื้ออยู่บนผิวหนังบริเวณที่ถุงยางคลุมไม่ถึงได้ เช่น ผิวถุงอัณฑะ โคนขาหนีบ หรือแคมนอก
แผ่นอนามัยสำหรับออรัลเซ็กส์ ช่วยเวลาที่ฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งมีหรือเคยมีเริมที่ปาก เพราะเชื้อย้ายตำแหน่งระหว่างปากกับอวัยวะเพศได้
งดในช่วงที่มีอาการ รวมถึงไม่ใช้ของเล่นทางเพศร่วมกันในช่วงนั้น และล้างมือหลังสัมผัสแผลของตัวเอง
คุยกับแพทย์เรื่องยาต้านไวรัส การกินยาเพื่อกดเชื้อต่อเนื่องเป็นทางเลือกที่มีอยู่และช่วยลดทั้งความถี่ของการกำเริบและโอกาสส่งต่อให้คู่ ส่วนจะเหมาะกับใคร นานเท่าไร เป็นการประเมินของแพทย์เป็นรายคน

ถ้ายังไม่แน่ใจว่าตุ่มที่เห็นเป็นเริมหรือเป็นอย่างอื่น ลองเทียบลักษณะจากหน้า ตุ่มที่อวัยวะเพศ แยกให้ออกว่าควรทำอะไรต่อ ก่อนไปตรวจ

คู่ควรไปตรวจด้วยไหม และถ้ากำลังวางแผนมีลูก

ถ้าคู่ไม่มีอาการเลย การตรวจอาจไม่เปลี่ยนสิ่งที่ต้องทำมากนัก และบางที่ก็ไม่ได้เสนอการตรวจเลือดหาเริมเป็นงานประจำ เพราะผลที่ออกมาตีความได้ไม่ง่ายและไม่บอกว่าติดมาเมื่อไร แต่ถ้าคู่มีอาการ มีตุ่มหรือแผล หรืออยากรู้สถานะของตัวเองเพื่อวางแผน ควรไปคุยกับแพทย์และตรวจตอนที่ยังมีรอยโรค จะได้ผลที่ชัดกว่า

สิ่งที่ควรใช้โอกาสนี้ทำไปพร้อมกันคือตรวจโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์อื่น ๆ เพราะคนที่มีโรคหนึ่งมักมีโอกาสสัมผัสโรคอื่นมาด้วย และหลายโรคในกลุ่มนี้รักษาหายขาดได้ถ้าเจอเร็ว หน้า เริม (Herpes) คืออะไร ติดต่อและดูแลอย่างไร รวมพื้นฐานของโรคไว้ให้คู่อ่านเตรียมตัวก่อนไปตรวจได้

เรื่องที่ต้องบอกให้ชัดคือการตั้งครรภ์ ถ้าฝ่ายที่ตั้งครรภ์เคยเป็นหรือสงสัยว่าเป็นเริมที่อวัยวะเพศ ต้องแจ้งทีมที่ดูแลการฝากท้องตั้งแต่ต้น ไม่ใช่รอถึงวันคลอด เพราะทีมจะวางแผนการติดตามและวิธีคลอดให้เหมาะกับสถานการณ์ และกรณีที่ได้รับเชื้อครั้งแรกในช่วงท้ายของการตั้งครรภ์เป็นกรณีที่ต้องดูแลใกล้ชิดเป็นพิเศษ บริการสุขภาพแห่งชาติของอังกฤษเขียนเรื่องนี้ไว้ตรงกันว่าให้แจ้งบุคลากรทุกครั้ง อย่าตัดสินใจเรื่องยาหรือวิธีคลอดด้วยตัวเอง

อีกเรื่องที่ควรตกลงกันไว้ล่วงหน้าคือจะบอกคนอื่นหรือไม่บอก บางคู่ตกลงกันว่าเรื่องนี้อยู่แค่สองคน บางคู่สบายใจกว่าถ้าเล่าให้เพื่อนสนิทฟังได้ ข้อตกลงนี้ไม่มีคำตอบถูกผิด แต่ควรพูดให้ชัดตั้งแต่ต้นแทนที่จะปล่อยให้เดาใจกัน เพราะการที่อีกฝ่ายเผลอเล่าต่อโดยไม่ได้ขอ เป็นเรื่องที่ทำให้ความไว้ใจพังเร็วกว่าตัวโรคเองหลายเท่า

คำถามที่พบบ่อย

ต้องบอกคู่ทุกคนไหม รวมถึงคนที่คบไม่นาน

ควรบอกก่อนมีเพศสัมพันธ์ครั้งแรกกับคนนั้น ไม่ว่าจะคบสั้นหรือยาว เพราะเขามีสิทธิ์ตัดสินใจเรื่องร่างกายตัวเองโดยมีข้อมูลครบ

บอกแล้วคู่โกรธหรือเลิกไป ควรทำอย่างไร

ปฏิกิริยาแรกมักมาจากความกลัวและข้อมูลที่ไม่ครบ ให้เวลาเขาตั้งหลักและเสนอให้อ่านข้อมูลจากแหล่งที่เชื่อถือได้ ถ้าสุดท้ายเขาเลือกไม่ไปต่อ นั่นไม่ได้แปลว่าการบอกเป็นความผิดพลาด

ช่วงไม่มีตุ่มเลย ส่งต่อเชื้อได้จริงไหม

ได้ แม้โอกาสต่ำกว่าช่วงที่มีแผลมาก นี่คือเหตุผลที่การใช้ถุงยางอนามัยต่อเนื่องยังมีประโยชน์แม้ไม่มีอาการ

ควรบอกคู่เก่าที่เลิกไปแล้วด้วยไหม

ถ้ายังติดต่อได้และเพิ่งเลิกกันไม่นาน การบอกช่วยให้เขาไปตรวจและดูแลตัวเองได้ ส่วนความสัมพันธ์ที่ผ่านมานานหลายปีแล้ว ให้ปรึกษาเจ้าหน้าที่คลินิกว่าควรแจ้งถึงใคร

เริมหายขาดได้ไหม ต้องกินยาไปตลอดชีวิตหรือเปล่า

ยังไม่มีวิธีกำจัดเชื้อออกจากร่างกาย แต่หลายคนไม่ได้กินยาต่อเนื่องและอาการห่างออกไปเองตามเวลา ส่วนใครควรกินแบบไหน แพทย์จะประเมินให้เป็นรายคน

สรุป

การบอกคู่ทำให้เขาเลือกได้ว่าจะป้องกันเพิ่มหรือไปตรวจเมื่อไร และทำให้เราไม่ต้องคอยปิด
เลือกจังหวะที่ไม่รีบและไม่ใช่ตอนกำลังจะมีเพศสัมพันธ์ ใช้โครงสามท่อน คือข้อเท็จจริง ความหมายในทางปฏิบัติ แล้วเปิดให้ถาม
คำถามว่า "ติดมาจากใคร" มักไม่มีคำตอบ และการไล่หาคนต้นเรื่องไม่ช่วยอะไร
งดเพศสัมพันธ์ตั้งแต่เริ่มรู้สึกแสบจนแผลหายสนิท นอกช่วงนั้นใช้ถุงยางอนามัยทุกครั้ง
ถ้าคู่ตั้งครรภ์หรือวางแผนจะมีลูก ต้องแจ้งทีมที่ดูแลการฝากท้องตั้งแต่ต้น

เรื่องนี้ยากที่ประโยคแรกเท่านั้น หลังจากนั้นมันกลายเป็นเรื่องที่จัดการได้ด้วยข้อตกลงง่าย ๆ ระหว่างคนสองคน และถ้าไม่รู้จะเริ่มอย่างไร เจ้าหน้าที่ที่คลินิกช่วยซ้อมบทสนทนาให้ได้ เป็นคำขอที่ปกติมากและไม่มีใครมองว่าแปลก

หมายเหตุ บทความนี้ให้ข้อมูลความรู้ทั่วไป ไม่ใช่การวินิจฉัย และไม่ใช่คำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคล เรื่องยาและการรักษาเป็นการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกรที่ดูแลคุณ ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด หรือปรับยาด้วยตัวเอง หากมีข้อสงสัยเกี่ยวกับสุขภาพของตัวเอง ปรึกษาเจ้าหน้าที่สาธารณสุขหรือคลินิกใกล้บ้านได้เสมอ