สวมถุงยางอนามัย 2 ชั้นไม่ได้ป้องกันเป็นสองเท่า การใช้ถุงยางภายนอกสองชิ้นพร้อมกัน หรือใช้ถุงยางภายนอกร่วมกับถุงยางภายใน อาจเพิ่มการเสียดสี ทำให้ถุงยางเลื่อนหรือแตกได้ง่ายขึ้น ใช้ครั้งละหนึ่งชิ้นให้ถูกวิธีปลอดภัยกว่า
บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการประเมินเฉพาะบุคคล หากถุงยางแตก หลุด หรือมีเพศสัมพันธ์โดยไม่มีการป้องกัน ไม่ควรซื้อ เริ่ม หรือปรับยาเอง ให้ติดต่อหน่วยบริการหรือเภสัชกรเพื่อประเมินการคุมกำเนิดฉุกเฉิน การตรวจ STI และ PEP ตามเวลาที่เกิดเหตุ
ทำไมสวมถุงยางอนามัย 2 ชั้นจึงไม่แนะนำ
ถุงยางถูกออกแบบให้ใช้ชิ้นเดียว การซ้อนกันไม่ได้ปิดช่องว่างเพิ่ม แต่ทำให้วัสดุเสียดสีกันระหว่างเคลื่อนไหว จึงอาจเลื่อน หลุด หรือฉีกขาดได้ หลักเดียวกันนี้ใช้กับการใส่ถุงยางภายนอกพร้อมถุงยางภายใน
ตัวเลขประสิทธิผลที่เห็นในสื่อมักแบ่งเป็น “ใช้ถูกต้องทุกครั้ง” กับ “การใช้จริง” จึงไม่ควรแปลว่าโอกาสที่เหลือเกิดจากสินค้าชำรุดเพียงอย่างเดียว ความผิดพลาดอาจเกิดจากใส่ช้า ถอดเร็ว เลือกขนาดไม่พอดี ใช้สารหล่อลื่นไม่เหมาะ หรือจับฐานไม่อยู่ตอนถอนออก
ใช้ถุงยางภายนอกอย่างไรให้ลดโอกาสแตกหรือหลุด
- ตรวจวันหมดอายุและสภาพซอง ไม่ใช้ซองที่ฉีก รั่ว แห้ง หรือผ่านความร้อนนาน
- เปิดซองด้วยมืออย่างระมัดระวัง ไม่ใช้ฟัน กรรไกร หรือของมีคม
- ใส่ก่อนอวัยวะเพศสัมผัสช่องคลอด ทวารหนัก หรือปาก
- บีบอากาศที่ปลายกระเปาะ แล้วรูดให้สุดถึงโคน
- ใช้สารหล่อลื่นให้พอเพื่อลดการเสียดสี
- หลังเสร็จ จับฐานถุงยางไว้ขณะถอนออก แล้วทิ้งลงถังขยะ
- ใช้ชิ้นใหม่เมื่อเปลี่ยนคู่ เปลี่ยนบริเวณ หรือเริ่มกิจกรรมครั้งใหม่
เลือกสารหล่อลื่นอย่างไร
ถุงยางลาเท็กซ์ใช้กับสารหล่อลื่นชนิดน้ำหรือซิลิโคนได้ หลีกเลี่ยงวาสลีน เบบี้ออยล์ โลชั่น น้ำมันนวด และน้ำมันทำอาหาร เพราะอาจทำให้ลาเท็กซ์อ่อนตัวและขาดง่าย หากถุงยางทำจากวัสดุอื่น ให้ดูคำแนะนำบนฉลาก
หากรู้สึกเจ็บหรือฝืด ให้หยุด เติมสารหล่อลื่น หรือเปลี่ยนถุงยางชิ้นใหม่ ไม่ควรฝืนต่อเพราะอาจเกิดแผลและทำให้ถุงยางเสียหาย
ถุงยางช่วยป้องกันอะไร
ถุงยางช่วยลดโอกาสตั้งครรภ์และโรคที่แพร่ผ่านสารคัดหลั่ง เช่น HIV หนองใน และคลามัยเดีย เมื่อใช้ถูกต้องทุกครั้ง แต่โรคที่แพร่ผ่านผิวหนังบริเวณที่ถุงยางคลุมไม่หมด เช่น เริม HPV หรือซิฟิลิสบางระยะ ยังอาจติดต่อได้
จึงไม่มีเหตุผลต้องบอกว่าถุงยางป้องกันได้ “เกือบ 100%” ในทุกสถานการณ์ วิธีป้องกันสามารถใช้ร่วมกับการตรวจ วัคซีน PrEP หรือการคุมกำเนิดวิธีอื่นได้ตามความต้องการ
ถุงยางแตกหรือหลุด ควรทำอย่างไร
- หยุดกิจกรรมและนำถุงยางออกอย่างระมัดระวัง หากค้างอยู่และนำออกไม่ได้ ให้ไปหน่วยบริการ
- ล้างภายนอกตามปกติ ไม่สวนล้างช่องคลอดหรือทวารหนัก และไม่ใช้น้ำยาฆ่าเชื้อภายใน
- หากกังวล HIV และเหตุเกิดไม่เกิน 72 ชั่วโมง ให้ขอประเมิน PEP ทันที ยิ่งเริ่มเร็ว ยิ่งดี
- หากมีโอกาสตั้งครรภ์ ให้ปรึกษาเรื่องการคุมกำเนิดฉุกเฉินโดยเร็ว เพราะมีหลายทางเลือกและกรอบเวลาไม่เหมือนกัน
- วางแผนตรวจ HIV และ STI ตามชนิดกิจกรรม บริเวณสัมผัส และวันที่เกิดเหตุ
ไม่ควรใช้คำแนะนำตายตัวว่าให้กินยาคุมฉุกเฉินชนิดใด กี่เม็ด หรือเวลาใดกับทุกคน เพราะผลิตภัณฑ์ ประวัติสุขภาพ ยาที่ใช้อยู่ และช่วงเวลาหลังเหตุแตกต่างกัน ให้ดูฉลากและขอคำแนะนำจากเภสัชกรหรือหน่วยบริการ
ถ้ามีเพศสัมพันธ์บ่อยและยังไม่พร้อมตั้งครรภ์
สามารถใช้ถุงยางร่วมกับวิธีคุมกำเนิดที่เหมาะกับตัวเอง เช่น ยาเม็ด ยาฉีด ยาฝัง ห่วงอนามัย หรือแผ่นแปะ แต่ละวิธีมีข้อดี ข้อจำกัด และเวลาเริ่มคุ้มครองต่างกัน ไม่ควรใช้กฎว่าเริ่มในวันที่ 1–5 ของประจำเดือนแล้วคุ้มครองทันทีกับทุกวิธีโดยไม่ตรวจรายละเอียด
ถุงยางยังมีประโยชน์ในการลดโอกาส STI แม้ใช้วิธีคุมกำเนิดอื่นอยู่ หากต้องการป้องกัน HIV เพิ่ม สามารถสอบถามเรื่อง PrEP ได้
คำถามที่พบบ่อย
ถุงยางภายในใช้ร่วมกับถุงยางภายนอกได้ไหม
ไม่ควรใช้พร้อมกัน เลือกอย่างใดอย่างหนึ่ง เพราะการเสียดสีอาจทำให้เลื่อนหรือขาด
ถุงยางหลวม แก้ด้วยการใส่สองชั้นได้ไหม
ไม่ควร ควรเปลี่ยนเป็นขนาดหรือรูปทรงที่กระชับพอดี การซ้อนสองชั้นเพิ่มความเสี่ยงเสียหาย
ใช้ถุงยางชิ้นเดิมต่อได้นานแค่ไหน
ถุงยางเป็นของใช้ครั้งเดียว หากแห้ง ฝืด เลื่อน เปลี่ยนบริเวณ หรือเริ่มกิจกรรมครั้งใหม่ ให้เปลี่ยนชิ้นใหม่ ไม่ควรกำหนดเวลาตายตัวแทนการสังเกตสภาพจริง
ถุงยางแตกแต่ไม่มีการหลั่ง ยังต้องขอคำปรึกษาไหม
ควรประเมินจากกิจกรรมและสารคัดหลั่งทั้งหมด ไม่ใช่การหลั่งอย่างเดียว หากอยู่ในช่วง 72 ชั่วโมงและกังวล HIV ให้ติดต่อหน่วยบริการทันที
สรุป
ใช้ถุงยางครั้งละหนึ่งชิ้น เลือกขนาดพอดี ใช้สารหล่อลื่นที่เข้ากัน และเปลี่ยนชิ้นใหม่ทุกครั้ง หากแตกหรือหลุด ให้ขอคำแนะนำเรื่อง PEP การคุมกำเนิดฉุกเฉิน และการตรวจตามสถานการณ์ ไม่ซื้อหรือปรับยาเองจากสูตรในอินเทอร์เน็ต
อ่านข้อมูลเกี่ยวกับ เริมที่อวัยวะเพศ และ หนองในเทียม เพิ่มเติมได้