PrEP กับ PEP ต่างกันอย่างไร ควรใช้ตอนไหน

PrEP กับ PEP ต่างกัน ที่เวลาใช้: PrEP วางแผนก่อนมีโอกาสสัมผัส HIV ส่วน PEP ใช้หลังเหตุฉุกเฉินและต้องเริ่มเร็วที่สุดไม่เกิน 72 ชั่วโมง ทั้งสองเป็นยาต้านไวรัสแต่ไม่ควรเลือกสูตรหรือเริ่มเอง

บทความนี้เป็นข้อมูลทั่วไป ไม่ใช้แทนการตรวจหรือคำแนะนำการใช้ยาเฉพาะบุคคลจากผู้ให้บริการสุขภาพ

PrEP กับ PEP ต่างกันอย่างไร

ควรเลือก PrEP หรือ PEP

• หากเหตุเกิดแล้วและยังไม่เกิน 72 ชั่วโมง: ไปประเมิน PEP
• หากต้องการป้องกันเหตุในอนาคต: คุยเรื่อง PrEP
• หากใช้ PEP บ่อยหรือกังวลว่าจะมีเหตุซ้ำ: วางแผนเปลี่ยนต่อเป็น PrEP กับคลินิก

อ่านต่อได้ที่ ใครควรรับ PEP และ PrEP On-Demand คืออะไร

สิ่งที่ PrEP และ PEP ไม่ได้ป้องกัน

ทั้งสองช่วยป้องกัน HIV แต่ไม่ป้องกันซิฟิลิส หนองใน หนองในเทียม หรือการตั้งครรภ์ ถุงยาง การตรวจ STI และวัคซีนที่เหมาะสมยังใช้ร่วมกันได้

ข้อควรระวังเรื่องยา

ไม่ควรซื้อ เริ่ม หยุด เปลี่ยน แบ่ง หรือปรับยาเอง หากลืมยา มีผลข้างเคียง ใช้ยาอื่น หรือต้องการเปลี่ยนจาก PEP เป็น PrEP ให้ติดต่อคลินิก ไม่ควรใช้ตารางจากบทความแทนฉลากยาของตนเอง

คำถามที่พบบ่อย

PrEP ใช้หลังเสี่ยงแทน PEP ได้ไหม

ไม่ควรใช้แทนกันเอง หากเหตุเกิดแล้วให้ไปประเมิน PEP ภายใน 72 ชั่วโมง

PEP ใช้เป็นประจำได้ไหม

PEP ออกแบบสำหรับเหตุฉุกเฉิน หากมีโอกาสเกิดเหตุซ้ำควรคุยเรื่อง PrEP ซึ่งเหมาะกับการป้องกันล่วงหน้ามากกว่า

ตรวจ HIV วันแรกเป็นลบ เริ่มยาได้เลยไหม

ผลลบอาจยังไม่ตัดเหตุล่าสุด ผู้ให้บริการต้องดูวันที่เสี่ยง ชนิดการตรวจ และสุขภาพก่อนเลือกแผน

ใช้ถุงยางอยู่แล้วยังขอ PrEP ได้ไหม

ได้ หากต้องการเพิ่มความมั่นใจสามารถคุยกับคลินิก การเลือกวิธีป้องกันเป็นเรื่องของความต้องการและข้อมูล ไม่ใช่การตัดสินพฤติกรรม

สรุป

PrEP ใช้ก่อน ส่วน PEP ใช้หลังเหตุและต้องเริ่มไม่เกิน 72 ชั่วโมง หากเหตุเพิ่งเกิดให้ไปประเมินทันที ส่วนการป้องกันระยะยาวให้วางแผน PrEP ร่วมกับคลินิก

แหล่งอ้างอิง

• แนวทางการจัดบริการ PrEP ประเทศไทย พ.ศ. 2568
• WHO: Guidelines for HIV post-exposure prophylaxis